Nguyễn Hữu Cảnh từ danh tướng đến tôn thần

Được xem là vị tướng mở cõi vùng đất Nam bộ với nhiều câu chuyện lý thú, nhưng tư liệu về Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh vẫn còn khá khiêm tốn.

Bìa sách /// ẢNH: QUỲNH TRÂNBìa sách. ẢNH: QUỲNH TRÂN

Các biên niên sử hoàng gia Champa và Cao Miên đều không nhắc đến nhiều, còn các sách sử và địa chí của người Việt cũng chẳng có bao nhiêu. Vì vậy mà những “góc khuất” về cuộc đời và sự nghiệp của ông luôn được hậu thế quan tâm.

Cuốn Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh – từ danh tướng đến tôn thần của nhà nghiên cứu Trần Hoàng Vũ (NXB Tổng hợp TP.HCM) vừa giới thiệu đến độc giả, đã phần nào “giải mã” được những thắc mắc đó ở cả hai khía cạnh: danh tướng và tôn thần. Tác phẩm chia làm 2 phần: phần đầu khảo về lý lịch, hành trạng và các đóng góp của ông lúc sinh tiền; phần còn lại đề cập đến tín ngưỡng thờ cúng Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh tại miền Nam, từ khi ông qua đời cho đến những năm cuối thế kỷ 20.

Tài liệu nghiên cứu của tác giả Trần Hoàng Vũ cho biết: “Theo gia phả dòng họ Nguyễn Hữu ở Vạn Xuân (Quảng Bình) thì tên ông là Nguyễn Hữu Thành. Ngoài ra ông còn được gọi là Nguyễn Phúc Lễ, Nguyễn Lễ. Tuy nhiên tên gọi được sử dụng phổ biến nhất là Nguyễn Hữu Cảnh. Về tên tước của ông, Đại Nam thực lục tiết lộ: “Bấy giờ gọi là Lễ Tài hầu, chữ Tài có chỗ viết là Thành, lại là Hòa”. Cách gọi Lễ Tài hầu thấy ghi trong quyết định sắp xếp thứ bậc thờ cúng các công thần tại Thái miếu năm 1804. Trong đó, ông được gọi là Chưởng cơ Lễ Tài hầu. Nhiều khả năng tước Lễ Tài hầu là có sau, do vua Gia Long phong tặng, còn Lễ Thành hầu mới là tước gốc”.

Ghi chép của Bảng Trung hầu Nguyễn Khoa Chiêm khẳng định: “Thân phụ Lễ Thành hầu là Nguyễn Hữu Dật theo cha là Triều Văn hầu vào Nam vào năm Hoằng Định thứ 10 (1609) đời Lê Kính Tông, do bất mãn với chúa Trịnh và có cảm tình với Đoan Quận công Nguyễn Hoàng. May mắn được sinh ra trong một gia đình dòng dõi võ tướng nên từ nhỏ Nguyễn Hữu Kính (Nguyễn Hữu Cảnh) đã sớm tham gia tập luyện võ thuật, ông trở thành sư tổ khai sáng môn phái võ học còn truyền tận đến ngày nay là Bạch Hổ Sơn Quân Phái. Năm 23 tuổi, Nguyễn Hữu Kính được cha cho đi tòng chinh. Ông cùng ba anh em: Hữu Hào, Hữu Trung, Hữu Chắc gắn bó với đường binh nghiệp và lập nhiều chiến công hiển hách”.

Năm 1681, phụ thân ông qua đời. Gánh vác nghiệp cha để lại, Nguyễn Hữu Kính đã có nhiều đóng góp lớn lao cho xứ Đàng Trong: mở đất Bình Thuận, chống quân Chiêm Thành và kinh lược Đông phố đặc biệt xuất sắc. Theo nhà nghiên cứu Trần Hoàng Vũ, công việc kinh lược của Nguyễn Hữu Kính bắt đầu từ tháng 2 âm lịch năm 1698. Ông chọn lưu vực sông Đồng Nai – sông Sài Gòn làm trọng tâm, lập ra phủ Gia Định quản lý hai huyện, lấy xứ Đồng Nai làm huyện Phước Long, lấy xứ Sài Gòn làm huyện Tân Bình; lập dinh Trấn Biên và dinh Phiên Trấn; lập ra sổ đinh để quản lý nam giới, sổ điền để quản lý ruộng đất…

Xung quanh cái chết của Lễ Thành hầu vào tháng 4 năm Canh Thìn (1700), tác giả Trần Hoàng Vũ tiết lộ trong sách: “Bấy giờ trong quân phát bệnh dịch, Lễ Thành hầu cũng nhiễm bệnh. Ban đầu còn nhẹ, dần dần trở nặng, hai chân tê đi, ăn uống không ngon. Đến ngày mồng 5.5 là Tết Đoan ngọ, có yến tiệc để khoản đãi quân sĩ, Lễ Thành hầu gượng dậy cùng uống rượu với các tướng tá để yên lòng quân. Bất ngờ ông thổ ra một cục máu, vội lấy tay áo che đi, không cho ai biết. Bệnh ông ngày một nặng thêm, đến ngày 16.5 thì mất, hưởng dương 51 tuổi”.

Lê Công Sơn/ Theo báo Thanh niên

Thông tin đáng chú ý

Tin tức cập nhật

Hệ thống Krasukha của Nga buộc máy bay trinh sát Anh rút khỏi Ukraine

Hệ thống tác chiến điện tử Krasukha của Nga, đã buộc máy bay trinh sát của Không quân Anh, phải gián đoạn hành động trinh sát và rút khỏi bầu trời…

Tác chiến điện tử của Nga góp phần đập tan lực lượng bạo loạn Kazakhstan

Việc đánh bại thành công các lực lượng bạo loạn và thành viên của các nhóm khủng bố, cố gắng dàn dựng một cuộc đảo chính ở Kazakhstan, là do việc sử…

Tung hoành khắp thế giới nhưng F-4 vẫn sợ nhất khi gặp MiG-21 Việt Nam

Mặc dù thuộc tính của chúng khác nhau đáng kể, nhưng các máy bay chiến đấu F-4 Phantom và MiG-21 luôn là những đối thủ nguy hiểm khi tham chiến trên…

Số liệu Sốc: Chỉ trong 3 tháng, 163 lính Mỹ thiệt mạng vì tự tử

Theo thông tin được tờ Foxnews của Mỹ đăng tải cách đây ít ngày, các báo cáo cho biết, đã có hơn 150 lính Mỹ tự tử trong quý 3 năm 2021 vừa qua.…

Liên quân do Nga dẫn đầu bắt đầu rút khỏi Kazakhstan

Lực lượng Nga bên ngoài sân bay thành phố Almaty. Ảnh: Reuters.  Trong một thông báo đưa ra hôm nay, Bộ Quốc phòng Nga cho biết liên…

Quân đội Nga bắt đầu chuyển vũ khí hạng nặng tới biên giới với NATO

Theo truyền thông phương Tây, hiện tại có khoảng 100.000 quân Nga và hàng nghìn thiết bị quân sự hạng nặng, đang được triển khai ở biên giới giữa…

Tổng thống Nga – Putin biến nguy thành cơ giữa khủng hoảng Kazakhstan

Ngay từ những ngày đầu năm mới, Kazakhstan đối mặt làn sóng bất ổn chưa từng có. Hàng nghìn người đổ xuống đường biểu tình, đốt phá, gây bạo loạn, đẩy…

3.000 lính Nga làm gì tại Kazakhstan?

"Nhiệm vụ chính của lực lượng gìn giữ hòa bình hỗn hợp của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) là bảo vệ các cơ sở quốc phòng và cơ quan nhà nước…

Thông tin tình báo khiến Mỹ lo ngại lực lượng Nga gần Ukraine

Các quan chức Mỹ cho biết họ phát hiện Nga gần đây điều thêm nhiều trực thăng quân sự và cường kích tấn công mặt đất tới khu vực phía tây, nơi khoảng…

Nga cảnh báo hậu quả nếu Mỹ trừng phạt Tổng thống Putin

"Nêu ra các biện pháp trừng phạt đối với một nguyên thủ quốc gia là vượt qua ranh giới và có thể so sánh với rạn nứt quan hệ", phát ngôn viên Điện…